درمانی ساده برای سوء هاضمه بر اساس طب اسلامی ایرانی

نوشته شده توسط مدیر در 07/21/2012 – 10:21 ب.ظ -

یکی از بیماری های بسیار شایع در میان مردم سوء هاضمه است. به دلیل نزدیک بودن به ایام ماه مبارک رمضان و این که همه ساله شاهد افزایش موارد سوء هاضمه و نفخ معده در این ایام هستیم، بحث را از آن آغاز می کنیم.

همه ساله در پایان ایام روزه داری بیماران زیادی به ما مراجعه می کنند که دچار علائم درد و التهاب در معده شده اند حال آن که انتظار این بود که روزه باعث سلامت بیشتر آنان بشود !

مشاهدات ما نشان می دهد که علت شروع یا تشدید سوء هاضمه در این ایام عدم رعایت اصول صحیح تغذیه خصوصا نحوه خوردن آب و مایعات می باشد

لذا از آنجا که در فصل گرم سال قرار داریم و بدن به آب بیشتری نیاز دارد ضروری است تا این اصول را آموخته مدیریتی صحیح بر نوشیدن خود اعمال کنیم تا معده مان آسیب نبیند

تعریف:

سوءهاضمه‌ عبارت‌ است‌ از یك‌ نوع‌ احساس‌ ناراحتی‌ مبهم‌ در قفسه‌ سینه‌ یا شكم‌ كه‌ به‌ هنگام‌ خوردن‌ یا آشامیدن‌ یا به‌ فاصله‌ كمی‌ پس‌ از آن‌ رخ‌ می ‌دهد. طبق آمار میلیون ها نفر در سراسر دنیا از سوء هاضمه رنج می برند.

علائم‌ سوء هاضمه:

- تهوع‌ خفیف‌

- سوزش‌ سردل‌

- درد در قسمت‌ فوقانی‌ شكم یا قفسه سینه‌

- نفخ،‌ احساس‌ پُری‌ معده و آروغ‌

- ترش‌ كردن‌

افراد مبتلا با خوردن ميوه، سرديجات، غذاهاي نفاخ (آش، حبوبات) و در موارد شدید بعد از هر غذایی دچار علائم فوق مي شوند. در برخی موارد معده ی متسع شده با وارد آوردن فشار بر روی قلب موجب احساس درد در قفسه می شود که ممکن است با دردهاي قلبي اشتباه شود. این قبیل افراد معمولا به متخصصین قلب مراجعه کرده و بررسی های متعدد انجام می شود که همه آنها طبیعی گزارش می شود لیکن همچنان از درد سینه رنج می برند

لذا لازم است در افرادي که درد قفسه سينه دارند همزمان با ارزیابی قلب از وجود نفخ معده نیز سوال و در اولين فرصت آن را درمان کنيم. به تجربه دیده ام که در بسیاری از موارد درمان نفخ باعث بهبود درد سينه شده است. 

علت نفخ معده:

مهمترین و شایعترین علامت سوء هاضمه نفخ معده است. علت اصلي نفخ از ديدگاه طب مزاجي، سرد شدن طبیعت معده است معده عضوی با طبیعت گرم است و براي اين که بتواند غذا را هضم کند نياز به حفظ این طبیعت دارد. هر عاملي که باعث شود طبیعت معده سرد شود، باعث سوء هاضمه و نفخ مي شود. اطباي سنتي اين حالت را به سوختن هيزم تر تشبيه کرده و مي گويند همانطور که اگر بر روي آتش آب بريزيم خوب نسوخته و تولید دود مي کند، سرد شدن طبع معده هم باعث تولید گاز اضافه(نفخ) مي شود.

نفخ معده در چه کساني بيشتر ديده مي شود ؟

نفخ در افراد مسن بیش از جوانان دیده می شود. طب رایج در توجیه علت آن می گوید:

وقتي شما غذايي را مي خوريد، بدنتان تقريباً 22 نوع آنزيم گوارشي توسط غدد بزاقي، معده و روده کوچک ترشح مي کند. ايـن آنـزيـم ها بـه بـدن در عمل گوارش کمک مي کنند و هرکدام روي غذاهاي خاصي عمل مي کنند. با بالا رفتن سن، تولید اين آنزيم ها در بدن کاهش می یابد تا جایی که مقدارشان  براي هضم کامل غذا کافـي نمي باشد در نتیجه سوء هاضمه بروز می کند.

طب سنتی، بیشتر بودن سوء هاضمه در پیران را به سردتر بودن مزاج آنان نسبت داده می گوید از آنجا که با بالا رفتن سن، مزاج افراد رو به سردی می رود، نفخ معده را در آنها بیشتر مشاهده می کنیم.

ولی نکته مهم این است که امروزه نفخ معده را در بسياري از جوانان هم مي بينيم که این معضل حکایت از این دارد که طبع معده آنها قبل از رسيدن به سنين پیری سرد شده است. علت اين پديده در تقریبا همه موارد تغذيه غلط است که شامل موارد ذیل می باشد:

· آب خوردن با حجم زياد:

در طب اسلامی آب خوردن فقط برای رفع عطش است و چیزی به نام آب درمانی به این مفهوم که مثلا روزی 8 تا 12 لیوان آب بخوریم نداریم. اگر دقت کنید خواهید دید که غالب افرادی که سابقه آب درمانی دارند از معده های ضعیف و نفاخ رنج می برند.

 در روایات متعددی از امام صادق‏ عليه السلام نقل شده است که فرمودند :

« هركس كم آب بخورد، بدنش سالم‏تر است» 

« از‌ خوردن زياد آب بپرهيز كه ريشه‏ همه‏ ‌‌بيماريهاست»

« اگر مردم كمتر آب بياشامند، بدنشان پر استقامت شود»

· آب خوردن همراه با غذا :

 امام رضا عليه السلام می فرمایند: « هركس بخواهد كه معده‏اش او را اذيت نرساند، در بين غذا خوردن آب نياشامد تا وقتى که از غذا خوردن فارغ شود. هركس در اثناى طعام آب بخورد بدنش مرطوب و معده‏اش ضعيف شود و رگ‏ها جوهر و قوّت غذا را نمى‏گيرند»

· لاجرعه سرکشیدن آب:

آب را باید به آرامی و با حالت مکیدن نوشید

رسول اكرم‏ صلى الله عليه وآله فرمودند :

« هرگاه تشنه شديد آن چنان آب بياشاميد كه گويى آب را مى‏مكيد و هرگز آن را لاجرعه سر نكشيد»

« هرگاه كسى از شما آب نوشيد و در بين آن سه نفس كشيد، در امان است»

·آب خوردن بر روی گوشت و غذاهای چرب :

پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله هرگاه غذاى چرب تناول مى‏فرمود، آب كم مى‏آشاميد. مى‏پرسيدند يا رسول الّله ‏كم آب مى‏خوريد؟ مى‏فرمود: « براى هضم غذا بهتر است»

· سریع خوردن و خوب نجویدن غذا

در ادامه بحث قسمت اول به ارائه درمان سوء هاضمه و مهمترین شکایت آن که نفخ معده است می پردازم. اما قبل از آن چند مقدمه و توضیح :

الف- ممکن است برای بعضی سوال ایجاد شود که مگر می شود با اصلاح نوشیدن مایعات و تجویز یک قلم داروی گیاهی مشکل معده ای که سالها با انواع داروهای شیمیایی مرتفع نشده، به درمان قطعی برسد؟ در پاسخ می گویم که این درمان را 15 سال تجربه کرده ام و در بیش از 90 درصد افراد تاثیر قطعی داشته و یا تا حد بسیار رضایت بخشی بهبود یافته اند. بسیاری از این بیماران برای همیشه داروهای معده خود را کنار گذاشته و خیلی از آنها بعد از سالها مجددا موفق به روزه داری شده اند.

از قضا، درمان نفخ معده پاسخ روشنی است به آن عده ای که می گویند طب سنتی دیر جواب می دهد یا باید مقدار زیادی داروی گیاهی بخوریم تا نتیجه ان را احساس کنیم.

واقعیت آن است که یکی از اصول مسلم درمان بیماری ها در طب سنتی، شناخت و رفع سبب بیماری است. اگر طبیب موفق به این مهم شود راه رسیدن به درمان سریع، کوتاه و ارزان خواهد شد. در درمان نفخ معده همین مسیر را طی کردیم.

ب- بنده ضمن این که تقاضا می کنم خوانندگان محترم این پیشگیری و درمان ساده را تکثیر و به دیگران بیاموزند از آنان می خواهم نتایج آن را با ذکر جزئیات به اطلاع برسانند تا در وبلاگ درج کنیم و همگان تاثیر آن را ببینند

 

درمان نفخ معده

وقتي سبب مزاجي نفخ معده را دانستيم درمان آن هم آسان مي شود:

1. اصلاح تغذيه:

اگر اصلاح تغذیه به خصوص نحوه آب خوردن انجام شود، درمان دارویی موفق خواهد بود در غیر اینصورت نه داروی گیاهی و نه شیمیایی تاثیر لازم را نخواهد داشت یا اثر آن مقطعی و زودگذر خواهد بود.

به روزه داران می گوییم از نوشابه های گازدار به طور کامل بپرهیزند، آب را با حجم کم و به آرامی و با حالت مکیدن بنوشند (همان که در روایات طبی هم به آن توصیه شده که در فواصل بلع آب ذکری بگویند) و آب یخ نباشد و حتی برای افرادی که معده ضعیف دارند بهتر است خنک هم نباشد خصوصا در وعده افطار. توجه داشته باشید که آب یخ عطش را بیشتر می کند. همچنین از مصرف آب، چای، دوغ و هر نوع نوشيدني ديگر تا یک ساعت بعد از غذا بپرهیزند و اگر غذا دیرهضم است این زمان را بیشتر کنند. اگر عطش زیادی وجود دارد در وعده افطار غذایی کم حجم و سهل الهضم میل شود تا نیاز بدن به مصرف آب کمتر شود. همین این مراقبتها برای این است که آب مورد نیاز از کوره معده عبور و به بدن برسد ولی حرارت این کوره را خاموش نکند.

2. رفع سردی معده:

بهترين دارو در اين مورد زيره سياه است که طي چندين سال تجويز، اثرات قاطعي از آن ديده ام.

در منابع طب سنتی درج شده که طبیعت زیره گرم و خشک و جهت تقویت معده و کبد و کلیه و از بین بردن نفخ معده و سکسکه و تخمه (فساد غذا در معده) و درد شکم و دل پیچه موثر است.

مطالعه ای نیز در کشور نشان داده که: مصرف زیره سیاه در بیمارانی که مبتلا به سوء هاضمه هستند اثر درمانی داشته و علائم بالینی این عارضه را کاهش می دهد. دکتر “علی فانی” متخصص بیماری های داخلی و مجری این مطالعه اظهار کرد:

«درمان بیماران مبتلا به سوء هاضمه تاکنون رضایت بخش نبوده است. ما در این مطالعه به بررسی اثر زیره سیاه و مقایسه آن با داروی متوکلوپرامید که در کنترل علائم سوء هاضمه کاربرد دارد، پرداختیم .وی با اشاره به اینکه در این بررسی160 بیمار به دو گروه 80 نفری تقسیم شدند؛ افزود: گروه اول500 میلی گرم پودر زیره سیاه و گروه دوم 10 میلی گرم متوکلوپرامید را دوبار در روز به مدت دو هفته استفاده کردند. دکتر فانی شدت احساس اتساع شکم، تهوع بعد از غذا، سیری زودرس و درد را از موارد مورد بررسی در نمونه ها عنوان کرد و گفت نتایج نشان می دهد اثربخشی زیره سیاه و متوکلوپرامید بر علائم سوء هاضمه یکسان است بنابراین زیره به اندازه متوکلوپرامید در کنترل علائم سوء هاضمه عملکردی موثر دارد»

البته اشکال تحقیق فوق این است که مقدار زیره تجویز شده در آن یک گرم در روز بوده که خیلی کمتر مقدار ذکر شده در منابع طب سنتی که 7 گرم است، می باشد با این وجود همین مقدار هم تاثیری برابر با داروی شیمیایی داشته است.

من به بيمار مي گويم زيره را آسياب کرده، هر وعده يک قاشق مرباخوري پودر آن را روي غذا بپاشد و تا 2 هفته غذا را با آن بخورد. بعد از این مدت اغلب بیماران بهبود کامل پیدا می کنند و دیگر لازم نیست هر وعده زیره مصرف کنند. کافی است هر زمان غذایشان نفاخ بود (آش، حبوبات، باقلا و آبگوشت) زيره بخورند. دقت شود که زیره آسیاب شده بیش از یک هفته نماند در غیر این صورت خاصیت آن کم می شود.

زیره دو نوع سیاه و سبز دارد که درجه گرمی سیاه بیش از سبز است لذا داروی موثرتری است. در مورد جواناني که طبعشان خيلي گرم است، زيره سبز را تجويز مي کنيم زيرا زیره سیاه در افراد گرم مزاج ممکن است باعث تشدید علائم گرمی مثل خارش بدن، خشکی پوست و جوشهای پوستی شود.

نکته مهم دیگر این است که برخي متخصصين گوارش و تغذيه، مبتلایان به سوء هاضمه را از خوردن ميوه، سبزي، سوپ و آش منع مي کنند. متاسفانه همين توصيه اشتباه باعث مي شود تا مبتلايان به نفخ، به تدریج دچار بیماری مهمتری که يبوست است نيز بشوند. بیماران زيادي هستند که به علت يبوست شديد مراجعه می کنند و وقتي بررسي مي کنيم متوجه مي شويم، يبوست آنها از زماني شروع شده که پزشک، آنها را به دليل ابتلا به نفخ از خوردن ميوه، سبزي و آش منع کرده و از آن روز فقط برنج خورده اند. ما با روشی که ذکر شد ابتدا سوء هاضمه این بیماران را درمان کرده آنگاه می گوییم به تدریج مصرف میوه و سبزی و آش را آغاز کنند به این ترتیب یبوستشان نیز بهبود می یابد.

نفخ معده یکی از جلوه های بارز ناکامی در طب رایج است. آمار میلیونها نفر مبتلا در سراسر دنیا و مصرف دائمی چندین قلم دارو از دایجستیو و پانکراتین گرفته تا رانیتیدین و امپرازول گواه آن است. به نظر می رسد تجویز داروهای حاوی آنزیمهای گوارشی (که بعضا منشاء خوکی هم دارند) مبارزه با معلول است نه علت و ریشه بیماری و کاهش تولید آنزیمهای گوارشی نیز معلول سردی معده می باشد. این در حالی است که طب اسلامي سنتي از هزار سال قبل سبب و ريشه مزاجي بيماري را تبيين و آن را به سهولت پیشگیری و درمان کرده است.

امید است با ترویج این حقایق به زودی شاهد جمع آوری داروهای سوء هاضمه از داروخانه ها به دلیل عدم نیاز باشیم. انشاء الله

منبع : وبلاگ دکتر منتظر

 


فرستاده شده در درمان های ساده | بدون نظر

ارسال نظر